UX (تجربه کاربری) احساس و برداشت کلی یک نفر از استفاده از یک محصول یا خدمت اینترنتی است و UI (رابط کاربری) چیزهایی است که او می بیند و با آن ها کار می کند: صفحه ها، دکمه ها، نمادها و رنگ ها. این دو کنار هم تعیین می کنند کاربر از سایت یا اپلیکیشن شما راضی بماند یا برود. در بازاریابی دیجیتال، بهینه سازی UX و UI معمولا یعنی کم کردن موانعی که مشتری را از خرید، ثبت نام یا تماس دور می کند.
مثلا یک فروشگاه آنلاین می خواهد بداند مشتری چطور محصول را پیدا می کند و پرداخت را انجام می دهد. در این مقاله می بینید UX و UI هر کدام دقیقا چیست، تفاوتشان کجاست، چطور آن ها را تست کنید و چه نکته هایی را برای سایت فارسی باید در نظر بگیرید. اگر تمرکزتان فقط روی جنبه روانشناسی تجربه کاربر است، راهنمای تجربه کاربری (UX) را هم بخوانید.
UX چیست؟
تجربه کاربری (User Experience) مجموع احساس ها و برداشت هایی است که مردم هنگام تعامل دیجیتال با کسب و کار شما، محصول و خدماتش پیدا می کنند. این احساس می تواند مثبت، منفی یا خنثی باشد. چند چیز روی آن اثر می گذارد:
مردم چطور شما، محصول یا خدمات تان را پیدا می کنند.
برای کار کردن با شما چه مراحلی را باید انجام بدهند.
پیدا کردن چیزی که لازم دارند چقدر طول می کشد.
تعاملشان چقدر مفید و ارزشمند بوده است.
در هنگام تعامل چه فکر و احساسی دارند.
در نهایت تجربه را چطور ارزیابی می کنند.
چرا UX برای کسب و کار مهم است؟
مهم ترین دلیل درک UX مشتری این است که کار کردن با شما را تا حد ممکن آسان کنید. مشتری ای که تجربه خوبی دارد، بیشتر احتمال دارد دوباره برگردد و شما را به دیگران معرفی کند. تجربه بد او را به رقیب می فرستد. این موضوع به ارتباط موثر با مشتری هم گره خورده است.
UI چیست؟
رابط کاربری (User Interface) مجموعه صفحه ها، دکمه ها، نمادها، متن ها، رنگ ها، صداها و عناصر دیگری است که به مردم کمک می کند به شکل دیجیتال با کسب و کار شما تعامل کنند. مردم از کانال های مختلفی به شما می رسند: وب سایت، اپلیکیشن، ساعت هوشمند یا دستگاه های خانگی. پس تجربه ای که می سازید باید در هر کانال خوب باشد. رابط خوب وقتی درست کار می کند، دیده نمی شود، و وقتی ضعیف است، کاربر آن را حس می کند و ممکن است دفعه بعد از شما دوری کند.
UI خوب چه ویژگی هایی دارد؟
سادگی: کاربر بدون راهنما می فهمد چه کار کند.
ثبات: منو، رنگ، فونت و دکمه ها در همه صفحه ها یکسان رفتار می کنند.
اولویت بندی: مهم ترین اطلاعات و دکمه اصلی بیشتر دیده می شوند.
بازخورد: وقتی کاربر کاری می کند (مثلا روی دکمه می زند)، سایت نشان می دهد که اقدام ثبت شد.
سازگاری با دستگاه ها: همه چیز در موبایل، تبلت و رایانه درست نمایش داده می شود.
چرا قابلیت دسترسی در UI مهم است؟
رابط خوب باید برای همه کار کند، فارغ از سن، تجربه فنی یا محدودیت ها. فردی که بینایی ضعیف یا مشکل شنوایی دارد باید بتواند به اطلاعاتی که لازم دارد برسد. برای همین طراح ها به قابلیت دسترسی فکر می کنند. مثلا برای نشان دادن فیلد ناقص فرم، فقط به رنگ قرمز بسنده نمی کنند و کنارش نماد و پیام متنی هم می گذارند تا فرد کوررنگ هم خطا را ببیند. دقت در کنتراست رنگ ها، اندازه خوانای فونت و توضیح تصویرها هم در همین حوزه است. فایده جانبی این طراحی، اغلب تجربه بهتر برای همه است.
تفاوت UI و UX چیست؟
خیلی ها این دو را با هم اشتباه می گیرند. یک مثال ساده با غذا کمک می کند. فرض کنید رستورانی برای شما غذای سرد آورده و قاشق و چنگال هم نیاورده است. این تجربه بد است و بخش بزرگی از آن به «رابط» برمی گردد: دما، شکل سرو و راحتی خوردن. اما UX فقط این نیست. اگر از آن غذا متنفر باشید، با هر ظاهر و طعمی تجربه خوبی نخواهید داشت. از طرف دیگر، اگر رابط ضعیف باشد، ساختن تجربه عالی تقریبا غیرممکن است. برای همین طراح های UI و UX نزدیک هم کار می کنند.
طراح UI به چه چیزهایی فکر می کند؟
دسترسی آسان به همه چیز
اینکه چه اطلاعاتی برای کاربر مهم است و باید دیده شود
استفاده یکنواخت از منو، رنگ، فونت و عنصرهای طراحی
درست نمایش داده شدن همه چیز در دستگاه ها و سیستم عامل های مختلف
نشان دادن اینکه اقدام کاربر ثبت شده، مثلا تغییر رنگ دکمه پس از کلیک
طراح UX به چه چیزهایی فکر می کند؟
طراح UX هم به همه این ها اهمیت می دهد، اما دید گسترده تری دارد. اولویت او تعریف تجربه ای است که می خواهد کاربر داشته باشد و اطمینان از اینکه محصول نهایی همان را می دهد. برای این کار ممکن است یک Wireframe (طرح ساده و بدون رنگ هر صفحه) و نقشه سایت بسازد تا طراح UI هنگام انتخاب رنگ و فونت از آن پیروی کند. او به این موارد توجه می کند:
مشخص کردن کارهایی که کاربر باید بتواند انجام بدهد
تعریف فرایندها از اول تا آخر
تصمیم گیری درباره اینکه چه چیزی در رابط بیاید
اطمینان از اینکه همه چیز جریان منطقی دارد
مطالعه تجربه کاربر با تحقیق عملی
حل مشکل های مشخص کاربر
تایید اینکه محصول نهایی برند را درست و مثبت نشان می دهد
UI و UX چطور روی هم اثر می گذارند؟
تصمیم های کوچک UI می تواند اثر بزرگ روی UX بگذارد. رنگ دکمه فراخوان، جای آن در صفحه و واضح بودن متن آن مشخص می کند مشتری راحت اقدام کند یا نه. به همین دلیل، بهبود UI یکی از ساده ترین راه ها برای بالا بردن نرخ تبدیل است.
UI و UX را چطور تست کنیم؟
بهترین راه شناخت تجربه مردم، آزمودن UI و UX با کاربران واقعی است. این کار نشان می دهد انتظار آن ها چیست، آیا برآورده می کنید و تصمیم های طراحی در دنیای واقعی جواب می دهند یا نه.
مراحل تست چیست؟
هدف تعیین کنید. می خواهید مشترک خبرنامه بگیرید؟ تعداد سبدهای خرید رها شده را کم کنید؟ پیش از شروع، عدد فعلی را بنویسید تا بعدا پیشرفت را ببینید و اولویت بندی کنید.
گروه تست بسازید. کلمه «گروه» مهم است. افرادی با سطح آشنایی متفاوت پیدا کنید. بهترین حالت، افرادی از بازار هدف شما هستند که با صفحه هایی که می آزمایید آشنا نیستند.
تست را اجرا کنید. با طرح فعلی و نسخه بازنگری شده تان تست A/B بگیرید. برای دانستن روش آن، تست A/B چیست؟ را بخوانید. حین تست تا می توانید داده جمع کنید: رفتار کاربر را ببینید، با زمان سنج مدت انجام هر کار را اندازه بگیرید و بعد از تست از شرکت کننده ها مصاحبه یا نظرسنجی کنید.
تحلیل و تکرار کنید. اطلاعات را بررسی کنید و تا وقتی بهترین رابط پیدا نشده، تکرار کنید.
روی کدام دستگاه تست کنیم؟
امروز بیشتر مردم با چند دستگاه به اطلاعات می رسند. مثلا ممکن است در محل کار با رایانه درباره شما تحقیق کنند و بعد با گوشی نشانی تان را جست و جو کنند. اگر بیشتر بازدیدهای سایت شما از موبایل است، تست نسخه موبایل را بیشتر کنید. لازم هم نیست منتظر محصول نهایی بمانید. گرفتن بازخورد از نمونه های اولیه در مسیر، به طراحی بهتر کمک می کند.
چطور بفهمیم UI و UX خوبی داریم؟
نشانه های موفقیت در تست کاربر چیست؟
شرکت کننده ها کارها را همان طور که انتظار داشتید و در زمان مورد انتظار انجام دادند.
اطلاعاتی را که می خواستید ببینند، دیدند؛ مثلا مزیت ها و دکمه های فراخوان.
اطلاعات را ارزشمند دانستند.
ظاهر و حس طراحی را دوست داشتند.
فهمیدند برای قدم بعدی باید چه کنند.
همه لینک ها کار کردند و اطلاعات درست دادند.
صفحه ها در رایانه و موبایل درست نمایش داده شدند.
صفحه ها سریع و بدون خطا بارگذاری شدند.
از داده های سایت چه چیزی بخوانیم؟
بیرون از تست کاربر، با ابزار تحلیل مثل گوگل آنالیتیکس می توانید درباره UX و UI بیشتر بفهمید. زمان ماندن بازدیدکننده ها در صفحه، کلیک روی لینک های خبرنامه، نرخ پرش و نرخ تبدیل نشان می دهد کدام صفحه ها جواب می دهد. بازخورد مشتری هم مهم است. اگر سایت قابلیتی را که لازم دارند ندارد، احتمالا درباره آن می شنوید. سوال هایی که مردم تکراری می پرسند، یعنی اطلاعات درست دیده نمی شود: آن را در محتوا بیاورید یا اگر هست، پیدا کردنش را ساده تر کنید.
چه اشتباه هایی UI و UX را خراب می کند؟
پاپ آپ های پشت سر هم، ربات چت و تبلیغ تمام صفحه که کاربر را فراری می دهد.
دکمه فراخوان مبهم یا گم شده.
صفحه هایی که دیر بارگذاری می شوند.
نادیده گرفتن موبایل. راهنمای سئوی موبایل را ببینید.
فرم های طولانی با فیلد های غیرضروری.
ناهماهنگی در رنگ، فونت و ظاهر دکمه ها بین صفحه ها.
نداشتن شماره تماس و نشانی در جای مشخص، به ویژه برای کسب و کار محلی.
طراحی بدون تست با کاربر واقعی.
برای سایت فارسی چه نکته هایی مهم است؟
سایت را راست چین و با فونت خوانا طراحی کنید و اندازه متن را در موبایل بررسی کنید.
اعداد و تاریخ ها را یکدست نشان بدهید (مثلا شمسی و با ارقام فارسی).
برای ثبت نام و ورود، مسیر کوتاه مثل شماره موبایل و کد تایید پیامکی بدهید.
قیمت و هزینه ها را شفاف بنویسید و شماره تماس را در جای قابل دیدن بگذارید.
اگر فروشگاه آنلاین دارید، نمادهای اعتماد و راه های پرداخت را در دید بگذارید.
این ها جزئیات ظاهری نیستند و روی اعتماد و اقدام مشتری اثر دارند. درباره اهمیت UX در سئو، تجربه کاربری و کیفیت محتوا و برای صفحه هایی که برای تبلیغات می سازید، صفحه فرود را ببینید.
نتیجه گیری
UI و UX چیزی فراتر از انتخاب رنگ و کلمه است. UI آن چیزی است که کاربر می بیند و لمس می کند و UX احساس کلی او از کل مسیر. وقتی انتظار تجربه مشتری را برآورده کنید یا بالاتر بروید، وفاداری و فروش هم بالا می رود. با هدف مشخص شروع کنید، با کاربر واقعی تست کنید و عدد ها را دنبال کنید. اگر مطمئن نیستید از کجا شروع کنید، راهکارهای طراحی سایت زیبا و کاربردی نقطه شروع خوبی است.
اگر می خواهید سایت تان را از نظر UI و UX بازنگری کنید، بیزی لوک با خدمات طراحی سایت و خدمات سئو می تواند همراه شما باشد. برای دریافت مشاوره از بخش تماس با ما در ارتباط باشید.
